MENBİC, Fırat Kalkanı harekatından beri sürekli farklı telaffuzlarla duyduğumuz ve bu günlerde de tartışmanın odağında olan bir yer. Haberlerde kimi Menbic diyor, kimi Münbic. Henüz bir uzlaşma sağlanamadı isminde. Bugün merak edip Yakut el-Hamevî'nin Mu'cemü'l-büldan adlı eserine baktım okunuşunu bulurum ümidiyle. Sadece okunuşu değil; neden bu adı aldığına dair bazı görüşler de var eserde. Özetle şu bilgileri veriyor müellif:
Kelimenin okunuşu, fetha, sükun, kesralı bâ ve cim harfi ile Menbic şeklinde olup eski bir şehirdir. Ben bunun Rumca kökenli bir kelime olduğunu sanıyorum; ama Arap dilinde de türemesine dair bir takım görüşler ileri sürülmesi mümkündür:
Bir kimse tümsek anlamına gelen nebece'de oturduğu zaman "nebece'r-racul" denir. Bu fiilin ism-i mekanı Menbic şeklindedir. Bunun sahih bir türeme olduğu söylenebilir.
"Köpeğin ürmesi anlamında nebece'l-kelb fiilinden de türemiş olabilir.
Bir diğer ihtimal, Arapların kıtlık dönemlerinde yediği nebîc adı verilen bir yemekten türemiş olmasıdır.
(Müellif dördüncü bir ihtimale daha yer vermiş ama ben onu buraya yazmayayım.)
Tümsek, tepe anlamına gelen "nebece" kelimesinden türemiş olması pek mümkün değil gibidir; çünkü Menbic, tepelik olmayan düz bir arazidir. Diğer üç ihtimalin ise her biri mümkün olup her biri tercih edilebilir.
[Kelimenin Farsça asıllı olduğunu savunan] bir diğer görüşe göre Suriye bölgesini ele geçirince bu şehri Kisra kurmuş ve (ben (en) iyiyim) anlamında olmak üzere "Men bih" adını vermiştir. Daha sonra kelime, sonuna cim harfi eklenerek Arapçalaştırılmıştır...
Son bir not: Meşhur Arap şairlerinden Ebu Firas ve Buhturî de buralıymış.
Yorumlar
Yorum Gönder